Είμαστε κι εμείς εδώ...

Η Φοίβη ξεφυλλίζει, διαβάζει και γράφει δυο τρία λόγια για το Κυπριακό περιοδικό τέχνης Straw Dogs magazine που διανέμεται αποκλειστικά στο βιβλιοπωλείο μας.

Ας λογαριαστούμε από την αρχή. Το Straw Dogs magazine είναι δημιούργημα φίλων και αυτό το γεγονός στοιχειώνει την παρουσίασή του εκ μέρους μας.

Αυτό σημαίνει ότι και ο έπαινος απηχεί το ξάφνιασμα για τη δημιουργική σύνθεση ανθρώπων που πορεύονται αθόρυβα δίπλα σου αλλά και η επίπληξη παίρνει απόχρωση παραίνεσης, απαλού χτυπήματος στην πλάτη.

Θα εστιάσουμε, για δική μας ευκολία, σε οκτώ σημεία.

1. Μέγεθος, σχήμα, χαρτί σε απόλυτη σύμπνοια με τα ανθρώπινα μέτρα. Το πιάνεις, το διπλώνεις, το σφηνώνεις, το πετάς, το ξαναβρίσκεις σε ανύποπτη στιγμή.

Όπως πρέπει να είναι ένα περιοδικό… εύχρηστο, ανθεκτικό, σουλουπίδικο, καθώς δεν το διαβάζεις με τη μία.

2. Η γραφιστική του άποψη ταιριάζει απόλυτα με τη γεύση του. Αναδεικνύει το περιεχόμενο χωρίς να το καπελώνει. Ωστόσο μας προετοιμάζει γι αυτό. Σε απόλυτη συνέπεια το στήσιμο με τα δομικά υλικά. Το εξώφυλλο μας γαργαλάει το στομάχι …κάτι υπάρχει σε αυτό το περιοδικό που με αφορά.

3. Το πρώτο τεύχος σαν να περιείχε υπερβολική δόση από άγουρο παρόν. Με το δεύτερο τεύχος συναντιόμαστε με πιο ψύχραιμες φωνές (στις συνεντεύξεις), το κλισέ ας μιλήσουν με τα έργα τους, εδώ μας σώζει.

Εικαστικοί, φωτογράφοι, κομίστες, - η ματιά μας σε αυτά τα έργα να θεωρηθεί εντελώς ακατέργαστη - μυρίζουν μέλλον. Πρόσωπα κυρίως και σώματα σε «κρίση» στιβαρά ωστόσο στην παρουσία τους, ολοκληρωμένα. Μαρτυρούν καλές σπουδές αλλά και μεστή ζωή των νέων δημιουργών τους.

4. Η ενότητα «Αρχείο Κύπρου» προκαλεί ειδική μνεία .Φυσιογνωμίες από την ευρύτερη πνευματική ζωή της Κύπρου του παρελθόντος, δρόμοι, σπίτια, παρέες ζωές. Μας αφήνουν ευχάριστα μουδιασμένους για τη συγκεκριμένη γωνία παρατήρησης, όπου η λεπτομέρεια αναδεικνύει την εικόνα του προσώπου, της εποχής. Σκονισμένοι ήρωες  που ένα χέρι τους φέρνει στην επιφάνεια απαλά… ήρωες που έζησαν πολύ πριν τα γεγονότα γεννήσουν επικούς ήρωες με τους οποίους έχουμε συνδέσει τον τόπο αυτό.

5. Ο Κύπριος περιπατητής των ιστορικών διαδρομών της Αθήνας. Κε. Σοφοκλέους ανήκουμε στην ομάδα των κατοίκων της Αθήνας που είτε από ανάγκη είτε από επιλογή συχνά μείναμε όταν οι άλλοι έφευγαν σε στυλ απόδρασης για διακοπές. Προσποιούμενοι συχνά ότι ανακαλύπταμε αυτό που κάθε μέρα περπατάμε.

Μας θυμίσατε πως ναι κάπως έτσι είναι τελικά. Σε μια πόλη που το απώτερο παρελθόν είναι υπερφωτισμένο και το κοντινό κρυμμένο πίσω από μάντρες, κολωνάκια, μπάζα πρέπει συνέχεια να επιμένεις για να δεις καθαρά.

Σκύλοι, χορτάρια, άνθρωποι μωσαϊκά εποχών συνεχίστε να περπατάτε στην Αθήνα.

6. «Francis Picabia - καλλιτέχνης κάθε είδους»… από τη Γιώτα Παναγιώτου (πρώτο τεύχος)   / «Μάνος Χατζιδάκις Ο Μεγάλος Ερωτικός (1972-2012)» από τον Κώστα Ερμείδη (δεύτερο τεύχος). Κείμενα για αναγνωρισμένα ωστόσο γνωστά ή λιγότερο γνωστά, για αγαπημένα ή αδιάφορα ζητήματα τέχνης του παρελθόντος. Κείμενα που κινδυνεύουν να είναι μια από τα ίδια ωστόσο γλιτώνουν χάρη στην χαμηλή φωνή στην συναίσθηση ότι δεν μιλάνε για κάτι καινοφανές αλλά μιλάνε ουσιαστικά και με σεβασμό που επιβάλλει απόσταση και ταυτόχρονα με αγάπη που επιβάλλει εγγύτητα.

7. Ένα περιοδικό δεν είναι βιβλίο. Αγαπήσαμε ωστόσο και περιοδικά. Κάποιο κείμενο, κάποια φωτογραφία γυρίσαμε να τα δούμε μέσα στα χρόνια ξανά και ξανά.

Είχαμε όμως μεγαλύτερο απόθεμα ψυχικό και υλικό για να δοκιμάσουμε νέες προτάσεις, για άσκοπες χειρονομίες, για περιττά αλλά εντέλει για ουσιώδη έξοδα.

Τώρα τις ανάγκες μας σε πνευματική τροφή τις διαμορφώνουν τα παζάρια. Επιθυμώ να καταναλώσω το βιβλίο που μπορώ χωρίς τύψεις να αγοράσω.

Αποτυγχάνω, φλυαρώντας, να γλυκάνω την τιμή του Straw dogs magazine: 10 ευρώ.

Διακρίνω σκεπτικισμό σε όσους έχουν πάρει φόρα να το αγοράσουν και πέφτει το βλέμμα τους στο διψήφιο νούμερο. Βλέπω τον εαυτό μου πως θα είχε αντιδράσει ανάλογα. Το συγκεκριμένο περιοδικό βέβαια δεν είναι της καυτής επικαιρότητας. Οπότε δώστε στο εαυτό σας την ευκαιρία να το αποκτήσει όταν αποφασίσετε να του κάνετε ένα δώρο, κάπως πολυτελείας… αλλά μακροπρόθεσμα άκρως απαραίτητο.

8. Ξεφύλλισέ το πρώτα στο βιβλιοπωλείο μας όπου το Σάββατο βρισκόμαστε σταθερά. Το ξεφύλλισμα σα συνήθεια ταιριάζει στα περιοδικά. Η όραση και η αφή μπλέκονται κατά κύριο λόγο στη σχέση μας με τα περιοδικά .Αισθήσεις εξασκημένες στην καλαισθησία. Ζύγισε τα και αποφάσισε. Η συγκυρία έτσι κι αλλιώς ερμηνεύει την ανάγκη και δίνει αξία στα πράγματα με νέους όρους.

Sweet tooth του Ian Mc Ewan

Οι εναρκτήριες σκηνές στα βιβλία του Ian Mc Ewan ήταν πάντα απολαυστικά ιδιοφυείς και το τελευταίο του βιβλίο δεν αποτελεί εξαίρεση. Ωστόσο είτε αυτές οι πρώτες σελίδες αποτελούν τον προθάλαμο για την κύρια - μεγάλη σκηνή του έργου είτε όχι μας μπλέκουν στον μύθο, μας μαγεύουν γρήγορα και χωρίς αντίσταση. 

Διαβάζοντάς τον καλλιεργείται πάντα η προσδοκία ότι κάτι τρομερό πρόκειται να συμβεί κι αυτή η προσμονή είναι πια μέρος της αλχημείας. Ερωτήματα κοχλάζουν στο μυαλό του αναγνώστη... ποιοι θα θιγούν; η βλάβη θα είναι σωματική, ψυχική ή και τα δύο; Κι έπειτα είναι τα εφευρετικά σκηνικά που διευκολύνουν το ξέσπασμα της αναπόφευκτης κρίσης. 

Η ιστορία αυτή τη φορά εκτυλίσσεται στο Λονδίνο κυρίως, αρχές της δεκαετίας του ΄70.Ψυχρός πόλεμος, κρίση πετρελαίου, βόμβες, απεργίες, ιδεολογικές συγκρούσεις, αναρχία. Και μέσα σ΄ όλα αυτά η Serena μια ντεμοντέ φοιτήτρια και η μετατροπή της σε κατάσκοπο.

Η συνέχεια επί της ελληνικής έκδοσης...

Και λίγος Μc Ewan αυτούσιος:

Ο Φίλιπ  Ροθ μου είχε πει κάποτε, όταν με πρόσεξε σαν νέο συγγραφέα, πολλά χρόνια πριν, ότι πρέπει να γράφω όπως θα έγραφα αν οι γονείς μου δεν ζούσαν. Ήταν πράγματι μια πολύ καλή συμβουλή και την ακολούθησα κι έτσι τώρα κοιτάζω το παρελθόν με κάποιο τρόμο. Ο πατέρας μου, ιδιαίτερα, ήταν διχασμένος ανάμεσα στην περηφάνια του για το γεγονός ότι εκδόθηκε ένα βιβλίο μου και στον  καθαρό τρόμο για το τι πιθανόν να υπήρχε μέσα σε αυτό.

Έτσι πρέπει να έχω αποστασιοποιηθεί έκτοτε. Ωστόσο δεν έχω κάνει ποτέ  αυτό που ο Μπέλοου έκανε στον Χέρτζογκ  ή ο Ροθ, ή ο Κιουρέισι… να βάλω πρώην συζύγους στα βιβλία μου. Δεν θα μπορούσα να το κάνω. Το κομματάκι μου του πάγου, που σύμφωνα με τον Γκράχαμ Γκρην όλοι οι συγγραφείς έχουμε στην καρδιά μας είναι ελαφρώς λασπωμένο.

Πηγή: The guardian

Για το 2013 ευχόμαστε: Κήρυγμα τέλος.

Αφιερωμένο... σε όσους μας κούνησαν το δάχτυλο στους εύκολους καιρούς του 2004, όταν το ζέπελιν πέρναγε απαλά σαν μπαμπάκι ανάμεσα στις πολυκατοικίες, σε μας και στους μεγαλύτερους μας που δεν μας εξασφάλισαν το τρίτο, τέταρτο ακίνητο. Σε όσους νομίζουν και στο κομμάτι του εαυτού μας, όταν το κάνει, πως η συνάντηση και μόνο με την τέχνη μας κάνει καλύτερους.

Σε αυτούς που πρέπει οπωσδήποτε να πάμε μαζί τους αλλιώς θα είμαστε με τους άλλους.

Σε αυτούς που κυρίως πετυχαίνουν στόχους με στρατηγική ενώ οι υπόλοιποι μένουν πίσω, είναι κι εκείνο το σύμπαν που δεν...

Και μην ξεχνάτε... whatever you do, don't congratulate yourself too much

Straw Dogs magazine / a multimedia magazine of arts

Το Straw Dogs Magazine αποτελεί την πολύμηνη προσπάθεια δύο νέων ανθρώπων να φτιάξουν ένα αξιοπρεπές και αξιόλογο περιοδικό, το οποίο εξ ορισμού του θα καταπιάνεται με τις απανταχού τέχνες. Έδρα του είναι η Κύπρος και σκοπός του πρωτίστως είναι η ανάδειξη νέων καλλιτεχνών και όχι μόνο.

Δίνουμε περισσότερη έμφαση και βαρύτητα στους Κύπριους καλλιτέχνες, τους οποίους πέραν από την ευκαιρία που τους δίνουμε για προβολή της δουλειάς τους, έχουν παράλληλα τον λόγο να μιλήσουν για αυτά που τους απασχολούν καλλιτεχνικά. Παράλληλα παρουσιάζουμε δουλειές και ξένων καλλιτεχνών ή ανθρώπων που έχουν ήδη καθιερωθεί μες στα χρόνια. Κύριο μέλημά μας είναι το πνευματικό «πάντρεμα» της παλαιότερης γενιάς με την νεότερη και αυτές που έρχονται.

Η δομή του περιοδικού, θα είναι χωρισμένη σε θεματικές ενότητες και ανάμεσα τους ο αναγνώστης θα μπορεί να βρει υλικό, άρθρα και δουλειές που αφορούν την ποίηση, την πεζογραφία, τη ζωγραφική, τη φωτογραφία, τη γλυπτική, τη μουσική, το θέατρο, τον κινηματογράφο και άλλα. Στις σελίδες του θα υπάρχουν επίσης άρθρα και αφιερώματα σε πάσης φύσεως θέματα τέχνης καθώς και σπάνιο αρχειακό υλικό από τον Κυπριακό τύπο και όχι μόνο. Όσο για το τελευταίο, σας ενημερώνουμε πως μία απ’ τις αρχικές και βασικές μας επιδιώξεις ήταν, είναι και θα παραμείνει η ανάδειξη του Αρχειακού Υλικού της Κύπρου. Για τον σκοπό αυτό έχουμε ήδη έρθει σε επαφή με τον ερευνητή, συγγραφέα και ποιητή της Λεμεσού κύριο Τίτο Κολώτα, με τον οποίο πέραν της όμορφης φιλίας που αναπτύξαμε, συμφωνήσαμε όπως φιλοξενούμε σε κάθε τεύχος του περιοδικού άρθρο του. Το πρώτο τεύχος θα κυκλοφορήσει τον Σεπτέμβριο του 2012 και η περιοδική έκδοση του Straw Dogs θα είναι τριμηνιαία.

Τέλος, να αναφέρουμε πως το περιοδικό θα κυκλοφορήσει κάτω απ’ τον εκδοτικό οίκο Αρμίδα ενώ όσοι επιθυμούν να επικοινωνήσουν μαζί μας για παρουσίαση του έργου τους στα κατοπινά τεύχη, μπορούν να το κάνουν στο mail μας:

strawdogsmagazine@yahoo.com

Παράλληλα μπορεί κανείς να μας βρει στην σελίδα μας στο facebook

http://www.facebook.com/Straw.Dogs.Magazine

καθώς και στο ιστολόγιο

http://strawdogsmagazine.blogspot.com/

… που εδώ και μήνες διαχειριζόμαστε και ανανεώνουμε με συχνές αναρτήσεις. Σημειώνουμε βέβαια, πως ο,τιδήποτε αναρτάται στο ιστολόγιο, εξυπακούεται πως δεν θα εμπεριέχεται στην έντυπη μορφή του Straw Dogs magazine.

Θα σας ενημερώνουμε συχνά για τις διαδικτιακές αλλά και έντυπες δραστηριότητές μας.

Φιλικά

Γιώτα Παναγιώτου  

Γιάννης Ζελιαναίος

..............................................................................

Το βιβλιοπωλείο ΦΟΙΒΗ έχει την τιμή να σας ανακοινώσει πως θα είναι το κεντρικό σημείο πώλησης του παραπάνω περιοδικού για την Αθήνα. Καλή επιτυχία στα παιδιά! 

Οι 10 καλύτερες κωμικές τραγωδίες κατά τον Auslander

Η πρώτη νουβέλα του Shalom Auslander: «Ελπίδα: Μια τραγωδία», ακολουθεί τις οδύνες ενός ανθρώπου που ανακαλύπτει ότι η Άννα Φρανκ είναι ακόμη ζωντανή τον 21^ο αιώνα και δουλεύει στη σοφίτα της το προσεχές best seller της. 

Υπάρχει μια φίρμα ρούχων στην Αμερική που ονομάζεται: «Η ζωή είναι ωραία»… ένα τερατώδες ψέμα το οποίο εξυμνείται στα προϊόντα της. Είναι μια ιδιαίτερα επιτυχημένη φίρμα και θα σας πω γιατί, επειδή η ίδια η ζωή δεν είναι ωραία. «Γεννούν καβάλα στον τάφο», έγραψε ο Samuel Beckett, «μια στιγμιαία αναλαμπή   και μετά είναι πάλι νύχτα, για μια ακόμη φορά». Είχε κατά το ήμισυ δίκιο… Άφησε απέξω την πιθανότητα να υπάρχουν φλούδες από μπανάνα στο έδαφος, δίπλα στον τάφο… έτσι από τη στιγμή που γεννιόμαστε, σκοντάφτουμε και χύνουμε τον καφέ μας ενώ όλοι μας δείχνουν και γελάνε και μετά υπάρχει το ολοκαύτωμα και τότε και μόνο τότε μετά από όλα αυτά έρχεται η νύχτα.

Τα βιβλία που κλαίνε μπροστά σε μια τραγωδία είναι κατά τη γνώμη μου εύκολα, είναι τεμπέλικα… Τα βιβλία που αντικρίζουν τη άβυσσο, χαμογελούν και της δίνουν μορφή… αυτά είναι πιο δύσκολα.

1. Τα πέντε βιβλία του Μωυσή

Το αστειότερο βιβλίο όλων των εποχών. Ξεκινάει με έναν άντρα που του είπαν πως πρόκειται να γίνει σπουδαίος αρκεί να ταξιδέψει ως την Αίγυπτο. Έτσι πηγαίνει στην Αίγυπτο όπου τα παιδιά του σκλαβώνονται και δουλεύουν σκληρά για 400 χρόνια. Η οικογένεια εντέλει δραπετεύει μπαίνει σε μια απαγορευμένη έρημο και χάνεται για 40 χρόνια. Τελικά πέντε τόμους αργότερα φτάνουν στην πολυπόθητη πατρίδα… για να δεχτούν αμείλικτη επίθεση, εισβολή και να διωχτούν ξανά. Το φινάλε ξεκαρδιστικό. Αν όντως αυτή είναι η λογοτεχνία που γράφει ο Θεός… παρέα θα κάναμε par-tee.

2. Καντίντ του Βολταίρου, (εκδ. Πόλις)

Ένα νεαρό ζευγάρι που ονειρεύεται ένα ειδυλλιακό μέλλον διώκεται από το σπίτι του σε ένα σκοτεινό απαγορευμένο πλανήτη… Χωρίζονται, γίνονται θύματα βίας, ληστεύονται, βιάζονται. Πόλεμοι, διαμάχες, καταστροφές κάθε είδους… έτσι όταν το ζευγάρι ξανασμίγει ο νεαρός έχει χάσει την αρχική, αφελή αισιοδοξία του και η κοπέλα είναι πια μια σκιά του εαυτού της. Το φινάλε… ξεκαρδιστικό.

3. Μια χούφτα σκόνη του Evelyn Waugh

Ο Waugh  είναι ένας σκοτεινός συγγραφέας. Ο θεός να τον έχει καλά… και το συγκεκριμένο βιβλίο είναι το πιο σκοτεινό του. Σε ένα μισογκρεμισμένο παλιό βικτωριανό σπίτι μια οικογένεια καταρρέει ενώ προσπαθεί απεγνωσμένα να διατηρήσει την εμφάνιση της και να πει ψέματα τον εαυτό της. Υπάρχουν σχέσεις απάτης, θάνατος και μια εκδοχή της Κόλασης όπου κανείς αναγκάζεται να διαβάζει Dickens στην αιωνιότητα…

4. Το Βιβλίο του Ιώβ

Για το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βιβλίου θα έλεγε κανείς  ότι είναι το σκοτεινότερο και αστειότερο… που έχει ποτέ συντεθεί. Ο θεός αποφασίζει να δοκιμάσει έναν καλό άνθρωπο, τον Ιώβ, καταστρέφοντας την περιουσία του, σκοτώνοντας την οικογένεια του και γεμίζοντας τον με εξανθήματα. Ο Ιώβ τα χάνει κι επιδίδεται σ’ ένα φοβερό υβρεολόγιο εναντίον του θεού. Οι φίλοι του τον προειδοποιούν να σταματήσει… γιατί αλλιώς…. γιατί αλλιώς τι; Αναρωτιέται ο Ιώβ. Και μετά το καλύτερο… ο θεός  κατεβαίνει στη γη δίνει μια κλωτσιά στα πισινά του Ιώβ ενώ του φωνάζει και ανακηρύσσει τον εαυτό του υπέροχο... απίθανο… Εκδότες σκίστε τις τελευταίες σελίδες και θα έχετε ένα βιβλίο που θα σκίσει.

5. Κωμωδία σε ελάσσονα κλίμακα του Χανζ Κάιλζον (εκδ. Ποταμός)

Σε συμφωνία με τα πιο ευγενή ένστικτά τους ένα ζευγάρι νεαρών Ολλανδών αποφασίζει να κρύψει έναν φτωχό Εβραίο από τους Ναζί. Τον τακτοποιούν στον πρώτο όροφο ενώ αισθάνονται τρομερά περήφανοι για τον εαυτό τους κι εκεί πεθαίνει. Εκεί πάνω. Ξεκαρδιστικό.

6. Catch 22 του Τζόζεφ Χέλερ (εκδ. Εκάτη)

Αν δεν το έχεις ήδη διαβάσει είσαι από αυτούς που διαβάζουν τα έντυπα του Μέρντοχ ενώ κραυγάζουν υπέρ του σοσιαλισμού.

7. Ταξίδι στην άκρη της νύχτας του Σελίν (εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας)

Τίποτα από οποιοδήποτε γραπτό έχει επιχειρήσει να περιγράψει αυτό το βιβλίο δεν με έχει πείσει. Απλώς διαβάστε το. Δείξτε μου εμπιστοσύνη. Είναι τόσο αναθεματισμένα σκοτεινό, αστέιο και στενάχωρο, επώδυνο και λυσσαλέο που σχεδόν συγχωρείς τον Σελίν που συμπαθούσε τους Ναζί.

8. Οτιδήποτε του Μπέκετ

Ο Joyce ήταν o μέντορας του Beckett. Τα ήξερε όλα και ήθελε όλοι να ξέρουν ότι τα γνωρίζει. Ο Sam προσπάθησε ως τα σαράντα του να κάνει το ίδιο. Ώσπου αίφνης κατάλαβε ότι ήταν το αντίθετο του Joyce… δεν ήξερε τίποτα. Δεν ήξερε ποιοι είμαστε, τι πρέπει να κάνουμε, πώς να προχωρήσουμε, τι να σκεφτούμε. Τίποτα δεν συμβαίνει, τίποτα δεν έχει λογική και το χειρότερο το σκοινί δεν έφτανε για να κρεμαστεί. Κι έτσι ο Becket πέρασε τα επόμενα 40 χρόνια γράφοντας γι’ αυτό. Η απόγνωση δεν ήταν ποτέ αστειότερη.

9. Οτιδήποτε της Ο Connor

Γιοι που κλυδωνίζονται από την ενοχή, καταθλιπτικές θρησκόληπτες μητέρες, κατά συρροή δολοφόνοι, παπάδες που κλέβουν, ένας κουτσός άντρας. Η Flannery ήταν επιεικώς παρανοϊκή. Υπάρχει σκοτάδι σε αυτές τις ιστορίες, χειροπιαστό σκοτάδι.

Κι αν δε βρίσκεται τίποτα αστείο σε όλα αυτά, χάνετε το καλύτερο μέρος, αυτό που αρέσει περισσότερο στη Flan… δεν διάβαζε γιατί δεν μπορούσε να σταματήσει να γελάει.

10. Οτιδήποτε του Κάφκα

Οτιδήποτε έγραφε ο Κάφκα άρχιζε σαν αστείο το οποίο ο ίδιος έπαιρνε ιδιαίτερα σοβαρά. Όπως έλεγε κι ο Κούντερα, έβλεπε τα μαύρα βάθη του αστείου. Ποντίκια που τραγουδάνε, μαϊμούδες που μιλάνε, άνθρωποι που μεταμορφώνονται σε έντομα, μπάτσοι που σε συλλαμβάνουν άνευ λόγου. Αυτή ήταν η πιο ξεκαρδιστική ιδέα του Κάφκα… η ζωή είναι από μόνη της ένα αστείο, ένα αστείο που η μοναδική μας επιλογή είναι να το πάρουμε σοβαρά. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι δεν έχει πλάκα.

Το άρθρο του Auslander είναι αλιευμένο από το site της Guardian

Περισσότερα για τον ίδιο τον συγγραφέα στο προσωπικό του site

Shalom Auslander site

Τι συμβαίνει με το Βραβείο Νόμπελ για την Λογοτεχνία; (μέρος δεύτερο)

Ένα άρθρο του Tim Parks αλιευμένο από το site "The New York Review of Books"

Ας φανταστούμε ότι έχουμε καταδικαστεί να παίρνουμε εφόρου ζωής μια δύσκολη και σχεδόν αδύνατη, χρόνο με το χρόνο, απόφαση στην οποία ο κόσμος δίνει συνεχώς όλο και περισσότερο, αδικαιολόγητα, σημασία.

Τι θα κάναμε γι αυτό;

Θα ψάχναμε απλά, γρήγορα και γενικώς αποδεκτά κριτήρια που θα μας βοηθούσαν να είναι όσο πιο ανώδυνη γίνεται η όλη διαδικασία. Και καθώς ο ίδιος ο Μπόρχες σημείωνε ότι η αισθητική, είναι δύσκολο, και απαιτεί ιδιαίτερη ευαισθησία και προβληματισμό στο να ορισθεί ενώ οι πολιτικές πεποιθήσεις προσδιορίζονται πιο εύκολα και απλά, αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε τις περιοχές του κόσμου που έχουν συγκεντρώσει την «πολιτική προσοχή» του κόσμου λόγω πολιτικών κρίσεων ή παραβιάσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων, βρίσκουμε τους συγγραφείς που έχουν κερδίσει και μεγάλο σεβασμό και πιθανώς διακρίσεις στις τοπικές λογοτεχνικές κοινότητες των παραπάνω χωρών και έχουν μιλήσει ανοιχτά υπέρ της «σωστής» πολιτικής γραμμής και τους επιλέγουμε.

Έτσι έχουμε περιόδους που το βραβείο πηγαίνει σε αντιφρονούντες του ανατολικού μπλοκ ή νοτιοαφρικάνους συγγραφείς που εναντιώνονται στο ρατσισμό ή ακόμη πιο εντυπωσιακό στον αντι - μπερλουσκονικό Ντάριο Φο του οποίου η διάκριση προκάλεσε αμηχανία στην Ιταλία.

Θα ήταν μια αρκετά έντιμη φόρμουλα αλλά δυστυχώς δεν μπορεί κάθε τοπική εστία κρίσεων να υπερηφανεύεται για ένα μεγάλο αντιφρονούντα συγγραφέα (Θιβέτ, Τσετσενία) επίσης εφόσον το βραβείο πηγαίνει τόσο στη χώρα όσο και στο δημιουργό είναι αδύνατο να δοθεί σε συγγραφείς από την ίδια προβληματική περιοχή επί δύο συνεχόμενα έτη.

Κάποιες φορές η κριτική επιτροπή κυριολεκτικά τσουρουφλίστηκε σε εισαγωγικά

Έχοντας λάβει πολλές διακρίσεις σε Γερμανία και Αυστρία η αριστερή φεμινίστρια

Γέλινεκ φάνταζε σαν μια καλή επιλογή. Αλλά το έργο της είναι άγριο, βίαιο. (Ποτέ δεν θα κέρδιζε ένα βραβείο για παράδειγμα στην Ιταλία ή στην Αγγλία) και το μυθιστόρημά της «Απληστία» που εκδόθηκε λίγο πριν τη βράβευσή της ήταν ομολογουμένως δυσανάγνωστο. Το λέω εκ πείρας γιατί εγώ προσπάθησα ξανά και ξανά να το διαβάσω….

Τα μέλη της επιτροπής τα καταφέρανε; Το διαβάσανε;

Ας αναρωτηθούμε. Μετά τη διαμάχη που προκάλεσε η εν λόγω νικήτρια επανέκαμψαν για λίγο με προφανείς επιλογές. Πίντερ πολιτικά σκόπιμη βράβευση, μισοξεχασμένος Λιόσα που έχει την αίσθηση κανείς πως είχε κιόλας βραβευτεί χρόνια πριν.

Ουφ μετά από τόσο καιρό…ας πάει στο καλό να το δώσουμε σένα Σουηδό.

Τελικά κατέληξαν στον…στο πρόσωπο του οποίου αναγνώρισαν τον σημαντικότερο ζώντα ποιητή του έθνους και του οποίου το έργο όπως παρατήρησε ο Peter Englund ο πρόεδρος, μπορεί να χωρέσει σ’ ένα λεπτό χαρτόδετο βιβλίο.

Επιπλέον το έργο του μπορεί να διαβαστεί σε αυθεντικά σουηδικά σε λίγες μόνο ώρες. Λέτε να πάρουν εκπαιδευτική άδεια;

Για να μην αναφερθούμε στην λεπτομέρεια ότι εν καιρώ κρίσης το 1,5 εκατομμύριο δολάρια θα παραμείνει στη Σουηδία.

Αλλά το πιο υγιές είναι ότι μια απόφαση σαν κι αυτή που δεν θα την έπαιρνε ποτέ μια αμερικάνικη, νιγηριανή ή νορβηγική επιτροπή μας υπενθυμίζει την ηλιθιότητα του ίδιου του βραβείου και τη δική μας ανοησία να το παίρνουμε σοβαρά.

Δεκαοκτώ ή δεκαέξι Σουηδοί υπήκοοι θα ήταν αξιόπιστοι να κρίνουν έργα σουηδικής λογοτεχνίας αλλά η ίδια ομάδα θα μπορούσε ν’ αποφασίσει για τις απείρως ποικίλες εκφάνσεις διαφορετικών παραδόσεων; Και γιατί να τους το ζητήσουμε;

τέλος

Τι συμβαίνει με το Βραβείο Νόμπελ για την Λογοτεχνία; (μέρος πρώτο)

Ένα άρθρο του Tim Parks αλιευμένο από το site "The New York Review of Books"

Έτσι ο Σουηδός ποιητής Tomas Traustromer κερδίζει το νόμπελ λογοτεχνίας.

Εκτός από κανα δυο ποιήματα του μεγάλης έκτασης που βρήκα στο διαδίκτυο, δεν έχω διαβάσει Traustromer ωστόσο είμαι σίγουρος ότι αυτή είναι μια υγιής απόφαση.

Πάνω απ’ όλα για την κριτική  επιτροπή του Νόμπελ. Ας εξηγηθώ.

Είναι 18 άτομα, μέλη ενός οργανισμού που ονομάζεται Σουηδική Ακαδημία, οι οποίοι στα τέλη του 19ου αιώνα εξουσιοδοτήθηκαν να απονείμουν το Νόμπελ. Στη διάρκεια του χρόνου δύο μέλη αισθάνθηκαν ότι ήταν λάθος να αποδεχτούν αυτό το καθήκον.

Η ίδρυση της Ακαδημίας το 1786 έγινε για να προωθήσει την καθαρότητα, τη δύναμη και το μεγαλείο της Σουηδικής γλώσσας. Ήταν αυτό συμβατό με την επιλογή, από ιδεαλιστική άποψη, του καλύτερου έργου παγκοσμίως;

Όλα τα μέλη είναι Σουηδοί και εργάζονται full time σε σουηδικά πανεπιστήμια. Στην παρούσα κριτική επιτροπή υπάρχουν μόνο πέντε γυναίκες και ποτέ γυναίκα δεν υπήρξε πρόεδρος. Μόνο ένα μέλος έχει γεννηθεί μετά το 1960. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή κάποιος δεν μπορεί να παραιτηθεί από την Ακαδημία. Η ποινή είναι ισόβια. Έτσι υπάρχει σπάνια νέο αίμα. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο δύο μέλη έχουν αρνηθεί να εμπλακούν στις συζητήσεις για το βραβείο εξαιτίας προηγούμενων διαφωνιών τους σχετικά με την αντίδραση ή μη για τη φετβά κατά του Salman Rushdie και την απονομή της διάκρισης στην Ελφρίντε Γέλινεκ την οποία θεωρούσε χαοτική και πορνογραφική.

Πως αυτοί οι άνθρωποι να αποφασίσουν ποιοι είναι σήμερα οι σπουδαιότεροι λογοτέχνες ή ποιητές του κόσμου;

Ζητούν τις απόψεις ειδικών της λογοτεχνίας σε δεκάδες χώρες και τους πληρώνουν για να αποφανθούν για τους πιθανούς νικητές.

Οι παραπάνω εμπειρογνώμονες υποτίθεται παραμένουν ανώνυμοι αλλά αναπόφευκτα καταλήγουν γνωστοί…. 

Ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε πόση ανάγνωση εμπλέκεται. Ας υποθέσουμε ότι εκατοντάδες γραφιάδες είναι υποψήφιοι κάθε χρόνο- είναι αδιανόητο το ότι η κριτική επιτροπή προσπαθεί να διαβάσει τουλάχιστον ένα δικό τους βιβλίο το χρόνο. Αλλά αυτό είναι ένα βραβείο που δίδεται για ολόκληρο το έργο του συγγραφέα, οπότε ας υποθέσουμε ότι καθώς μειώνουν τον αριθμό των υποψηφίων κι έτσι διαβάζουν τώρα δύο βιβλία από αυτούς που απομένουν, στη συνέχεια, τρία, ή τέσσερα. Δεν είναι απίθανο ότι κάθε χρόνο έρχονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο της ανάγνωσης διακοσίων βιβλίων (αυτό πέραν των κανονικών καθηκόντων εργασίας τους). Από αυτά τα βιβλία πολύ λίγα είναι γραμμένα στα σουηδικά και μόνο μερικά είναι διαθέσιμα σε σουηδική μετάφραση. Πολλά θα είναι στην αγγλική γλώσσα, ή θα διατίθενται σε αγγλική μετάφραση. Αλλά εφόσον οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί δεν μεταφράζουν έργα από άλλες χώρες σε μεγάλο βαθμό, αρκετά βιβλία θα πρέπει να διαβαστούν στα γαλλικά, γερμανικά ή ισπανικά σε μεταφράσεις από  πιο εξωτικά πρωτότυπα.

Θυμηθείτε ότι μιλάμε για ποιήματα καθώς και μυθιστορήματα που προέρχονται από όλο τον κόσμο, πολλά ιδιαίτερα συνδεδεμένα με κουλτούρες και λογοτεχνικές παραδόσεις για τις οποίες τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας γνωρίζουν, λογικά, ελάχιστα

 Επομένως οι καθηγητές πρέπει να αφομοιώσουν και να συγκρίνουν ένα ετερογενές και …σωρό  βιβλίων κάθε χρόνο. Απαντώντας πρόσφατα στην κριτική ότι τα τελευταία δέκα χρόνια, επτά βραβεία πήγαν σε Ευρωπαίους δημιουργούς, ο Peter Englund, πρόεδρος της τρέχουσας κριτικής επιτροπής, υποστήριξε ότι τα μέλη της είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με τη αγγλική γλώσσα  αλλά ανησυχούν για τις δυνάμεις τους σε γλώσσες όπως της Ινδονησίας. Πολύ καλά.

Ας σταματήσουμε για λίγο και ας φανταστούμε τους σουηδούς καθηγητές, που έχουν κληθεί  να διατηρήσουν την καθαρότητα της σουηδικής γλώσσας, καθώς συγκρίνουν έναν ποιητή από την Ινδονησία, μεταφρασμένο στα Αγγλικά με έναν μυθιστοριογράφο από το Καμερούν, ίσως διαθέσιμο μόνο στα γαλλικά, και έναν άλλο που γράφει σε αφρικανική διάλεκτο, αλλά δημοσιεύεται στα γερμανικά και ολλανδικά και στη συνέχεια  με μια επιβλητική προσωπικότητα όπως ο Φίλιπ Ροθ, ο οποίος θα μπορούσε βέβαια να διαβαστεί στα αγγλικά, αλλά ίσως και στη σουηδική μετάφραση αν οι κριτές μπουν στον πειρασμό να της ρίξουν μια ματιά λόγω εξάντλησης.

Ποιος ζηλεύει αυτή την κριτική επιτροπή; Υπάρχει λογική; Τα δύο μέλη  έναν αιώνα πριν παραιτήθηκαν  ανησυχώντας ότι η ακαδημία θα κατέληγε σε «ένα κοσμοπολίτικο δικαστήριο της λογοτεχνίας». Κάτι που διαισθάνθηκαν ότι θα ήταν προβληματικό.

Δεν ήταν λάθος.

συνεχίζεται...

Gary Shteyngart

«Όλο και λιγότεροι θέλουν να διαβάζουν, όλο και περισσότεροι θέλουν να γράφουν»

(ANDREA AGUILAR)

Ο Ρωσο-αμερικανός συγγραφέας, διακεκριμένος ως ένας εκ των καλύτερων της γενιάς του, αξιώνει μέσα από το μυθιστόρημά του που τιτλοφορείται «Una súper triste historia de amor verdadero»  («Μια σούπερ θλιμμένη αληθινή ιστορία αγάπης), το θάνατο του βιβλίου και της ανάγνωσης.

Τα κινητά τηλέφωνα έχουν αντικατασταθεί από το äpärät, μια ηλεκτρονική συσκευή η οποία σου επιτρέπει να ανακαλύψεις μ’ένα και μόνο κλικ, κάθε είδους λεπτομέρεια γι’αυτούς τους άγνωστους ανθρώπους που σε περιβάλλουν: πού έχουν σπουδάσει, ποιο είναι τα επίπεδο της χοληστερόλης τους, τι έχουν ψωνίσει ή ακόμη και ποια ήταν η τελευταία στάση που επέλεξαν να κάνουν στην τελευταία σεξουαλική επαφή τους. Το πιο μοδάτο ρούχο μεταξύ των νεαρών κοριτσιών είναι τα ουτοκαλούμενα «vaqueros piel de cebolla» (onion-skin jeans), που είναι εντελώς διαφανή. Το κτίριο της έδρας των Ηνωμένων Εθνών είναι ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο. Το «New York Times» έχει γίνει ένα lifestyle περιοδικό. Οι καλύβες έχουν επιστρέψει στο Central Park. Τανκς με πολυβόλα οδηγούνται στις λεωφόρους της Νέα; Υόρκης, που είναι γεμάτες με σημεία ελέγχου και με σταθμούς οι οποίοι ενημερώνουν κάθε πεζό για το διαθέσιμο επίπεδο πιστώσεών του. Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο με τη Βενεζουέλα και μονάχα ένα κομμάτι κυβερνά με σιδηρά πυγμή τη χώρα, προσπαθώντας να την κρατήσει ανέπαφη μπρος στον κίνδυνο των Κινέζων πιστωτών. Αυτός είναι ο κόσμος τον οποίο περιγράφει ο Gary Shteyngart στο τρίτο του μυθιστόρημα «Una súper triste historia de amor verdadero»  («Μια σούπερ θλιμμένη αληθινή ιστορία αγάπη»).

Ο Shteyngart, ένας εκ των 20 Αμερικανών συγγραφέων κάτω των 40 χρόνων που διακρίθηκαν πέρσι από το περιοδικό «New Yorker» ως οι καλύτεροι της γενιάς τους, είναι προσβλητικός και σφύζει από λεπτομέρειες. Φοράει γυαλιά και jeans, μια καρό φανέλα, αθλητικά και ρούχα από φυτικές ίνες, όπως ακριβώς η Eunice, η κύρια πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματός του. Ειρωνικός και νευρικός, πηδά με επιδεξιότητα από τη μια ιδέα στην άλλη. Έχουν γίνει ήδη 20 δημόσιες αναγνώσεις του βιβλίου του, οι οποίες είχαν σπουδαίες κριτικές και εμπορική επιτυχία. Δε μοιάζει καθόλου κουρασμένος. «Ξεκίνησα να γράφω το 2006 και 2 χρόνια αργότερα, είδα πως η πραγματικότητα ξεπερνούσε αυτό που φανταζόμουνα και συνεπώς έπρεπε να απεικονίσω ένα κόσμο ακόμα χειρότερο» εξηγεί ενθουσιασμένος. «Πιστεύω πως ήμουν απόλυτα σωστός όσον αφορά το θέμα με τους Κινέζους. Τώρα οι αγορές μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και δε μπορούν να απαλλαχθούν απ’τους δεσμούς μας. Εάν όμως αναπτύξουν ένα ανθρώπινο δυναμικό των 500.000 ανθρώπων, προερχόμενο από τη μεσαία τάξη, ποιος θα χρειάζεται εμάς σαν πελάτες; Υπάρχει ένας γελοίος οπτιμισμός στις ΗΠΑ. Εδώ και παραπάνω από έναν αιώνα, οι άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν ότι αν δουλεύεις πραγματικά σκληρά και αν συμπεριφέρεσαι σωστά, τότε θα γίνεις εκατομμυριούχος. Ζούμε σε μια ψεύτικη πραγματικότητα και πολλοί ακόμη ψηφίζουν ως σαν να ήταν οι ίδιοι οι πιθανοί εκατομμυριούχοι».

Ο Shteyngart μιλά καθισμένος στο σαλόνι του διαμερίσματος του δίπλα από το Gramercy Park της Νέας Υόρκης. Παλιότερα, όπως ο Lenny-ο ήρωας του μυθιστορήματός του, ζούσε στα δάση του Stuyvestant δίπλα από το East River. Και όπως αυτός, ο συγγραφέας έχει μια τεράστια βιβλιοθήκη γεμάτη βιβλία-γεγονός που καθιστά τον Lenny ως ένα παράξενο πλάσμα, κολλημένο στο παρελθόν, παθιασμένο με όλα αυτά τα πράγματα που όλοι απορρίπτουν εξαιτίας της μπόχας που αναδύει το μελάνι και που ασφαλώς κανείς δε διαβάζει-. Πέρα από το πάθος για την ανάγνωση, ο Shteyngart μοιράζεται με τον χαρακτήρα του βιβλίου του την καταγωγή του ως ρωσο-εβραίος μετανάστης. «Οι Σοβιετικοί Ashkenazi Εβραίοι είναι οι πιο απαισιόδοξοι άνθρωποι που μπορεί να συναντήσει κανείς. Πιστεύω πως αυτό μαζί με το αμερικάνικο στοιχείο μου δίνει μια καλή ισορροπία» διαβεβαιώνει. Ήρθε στις ΗΠΑ στην ηλικία των επτά χρονών ενώ έχουν ήδη περάσει 2 χρόνια από τότε που είχε γράψει την πρώτη μεγάλη του ιστορία: μια ιστορία στην οποία ο Lenin γίνεται φίλος με μια μαγική χήνα και μαζί οι δυο τους προσπαθούν να εισβάλουν στη Φινλανδία με σκοπό να επιβάλουν το κομμουνιστικό καθεστώς. Όμως τελικά, παρόλα αυτά, η προσπάθεια (μαζί και η ιστορία) τελειώνει με μια φιλονικία κατά την οποία ο πατέρας του επανάστασης τρώει τη χήνα. «Η γιαγιά μου μού ζήτησε να το κάνω αυτό και εγώ ανταμείφτηκα με κομμάτια τυρί» είπε.

Ο Shteyngart υπερασπίζεται ακόμη το ρόλο της πολιτικής μέσα στην λογοτεχνία. «Αυτό είναι που με ενδιαφέρει. Μεγάλωσα στην πρώην Σοβιετική Ένωση κι έπειτα μετακόμισα στην Αμερική του Reagan. Αυτό που ξέρω είναι πως οι μεγάλες αυτοκρατορίες και οι πολιτικές ιδέες πάνε εντελώς λάθος.» Ωστόσο, το έναυσμα του «Una súper triste historia de amor verdadero»  («Μια σούπερ θλιμμένη αληθινή ιστορία αγάπη» ήταν ο θάνατος του βιβλίου και της ανάγνωσης. Φαντάστηκε λοιπόν ένα νοσταλγικό Lenny που αντιστέκεται στο να σταματήσει να διαβάζει, που είναι ερωτευμένος με την Eunice, μια όμορφη νεαρή γυναίκα με Κορεάτικη καταγωγή, η οποία είναι βουτηγμένη μες τις νέες τεχνολογίες.

Προτού στραφεί επαγγελματικά στην λογοτεχνία, ο Shteyngart δούλευε ως βοηθός σε μια δικηγορική εταιρεία. Λέει ότι αυτό του προκάλεσε νευρικό κλονισμό απ’τον οποίο όμως κατάφερε να αναρρώσει στην ακτή Valencian. Το πρώτο του μυθιστόρημα, «Το εγχειρίδιο του Ρώσου αντιπροσώπου», ακολουθήθηκε από το «Absurdistan»-και τα δυο στον εκδοτικό οίκο Alfaguara. Έχει γράψει επίσης ένα σημαντικό αριθμό από ταξιδιωτικά άρθρα. Απολαμβάνει να δουλεύει στο κρεβάτι. Κάθε χρόνο επισκέπτεται τη Ρωσία. Τώρα προετοιμάζει ένα μη επιστημονικής φαντασίας βιβλίο, που αφορά την παιδική του ηλικία ενώ παράλληλα δουλεύει σε ένα δοκιμαστικό επεισόδιο για μια νέα σειρά του HBO. Ακόμη, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Columbia όπου εκεί μάλιστα έτυχε να έχει φοιτητή του τον James Franco, ο οποίος συμμετέχει σε ένα βίντεο προώθησης για το νέο μυθιστόρημα του Shteyngart, στο οποίο ο συγγραφέας, δήθεν αγράμματος, διδάσκει τους μαθητές του (για το) πώς να συμπεριφέρονται σε μια εκδήλωση που διοργανώνει το λογοτεχνικό περιοδικό The Paris Review.

Ερώτηση: ο καλύτερος τρόπος για να φτιαχτεί μια σάτιρα για τις ΗΠΑ είναι μέσω μιας ιστορίας αγάπης;

Απάντηση: Ναί, κοιτάξτε το «1984» και το «Brave New World”, ειδικά το δεύτερο είναι ευφυέστερο όσον αφορά τις ιδέες. Αλλά, θυμάμαι το μυθιστόρημα του Όργουελ το οποίο είναι ακόμη καλύτερο εξαιτίας της ιστορίας αγάπης μεταξύ ενός ερωτευμένου ζευγαριού που αντιτίθεται στην κοινωνία και στον Μεγάλο Αδερφό. Τώρα πια δεν υπάρχει καμιά ανάγκη να κατασκοπεύουμε γιατί όλες οι πληροφορίες είναι ήδη εκτεθειμένες. Ο άνθρωπος έχει καταντήσει πια να είναι μια βάση δεδομένων με πόδια.

Ερ.: Διερωτάστε γιατί οι φοιτητές σας θέλουν να μάθουν να γράφουν;

Απ.: Στις ΗΠΑ, Όλο και λιγότεροι θέλουν να διαβάζουν, όλο και περισσότεροι θέλουν να γράφουν. Είναι σχεδόν σαν ένα βιντεοπαιχνίδι όπου οι άνθρωποι προσποιούνται πως είναι ο ήρωας και όχι το σενάριο. Το περιοδικό Tin House μάλιστα, απαιτεί από τους συγγραφείς που θέλουν να αποστείλουν τη δουλειά τους, να δείξουν την απόδειξη αγοράς ενός βιβλίου που αγόρασαν στο διάστημα των τελευταίων τριών μηνών.

Ερ.: Οι χαρακτήρες σας διαβάζουν Κούντερα.

Απ.: Τον έχω διαβάσει κι εγώ όταν ήμουν πολύ μικρός και σε αυτή την πρώτη επαφή τον βρήκα πολύ πολιτικό και ερωτικό συγχρόνως. Πίστευα πως θα’ταν ωραίο να βάλω τον Lenny να προσπαθεί να δημιουργήσει μια ερωτική κατάσταση με την Eunice καθώς διαβάζουν.

Ερ.: Στο μυθιστόρημα, το ημερολόγιου του Lenny, εναλλάσσεται με συνομιλίες και ηλεκτρονικά μηνύματα προερχόμενα από τη φίλη του. Τι ρυθμό ψάχνατε να δώσετε στο βιβλίο;

Απ.: Ο Lenny γράφει προσωπικά πράγματα κι αυτή, γράφει πονηρά πράγματα τα οποία απευθύνονται σε «κάποιον» που «δεν ανοιγοκλείνει τα μάτια». Ήθελα ένα ντουέτο μεταξύ δυο ανθρώπων, αλλά πολλοί αναγνώστες το αντιλαμβάνονται αυτό σαν κάτι αποσπασματικό και εκτιμούν ότι δεν πρέπει να ακούνε τη φωνή μόνο του ενός (αφηγητή).

Ερ.: Προσλάβατε ένα καθηγητή του Facebook. Σας βοήθησε κανείς με τον τόνο/ύφος της Eunice;

Απ.: Απλώς με το να πηγαίνω στο χωλ μετά το μάθημα και να ακούω ήταν αρκετό. Επιπλέον, είχα πολλές φίλες από την Καλιφόρνια.

Μια απ’τις τάξεις στις οποίες διδάσκει ο Shteyngart έχει να κάνει με αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «η λογοτεχνία του υστερικού άντρα». Εκεί, αναφέρεται και κριτικάρει τους Philip Roth, Saul Bellow, Mordecai Richler και Martin Amis, μεταξύ άλλων. Το εισαγωγικό κείμενο του μαθήματος υποστηρίζει ότι οι άντρες συγγραφείς έχουν σε κάποια φάση της ζωής τους ουρλιάξει στο πρώτο πρόσωπο. Το τι δίνει ζωτικότητα στον υστερικό ήρωα είναι μια απ’τις ερωτήσεις τις οποίες προσπαθεί να ξεδιαλύνει. Ο Shteyngart περιλαμβάνει σ’αυτή την ομάδα μόνο το βιβλίο του «Absurdistan». Μιλά με ενθουσιασμό και με νοσταλγία για μια εποχή κατά την οποία οι γενιές στιγματίζονταν από τα βιβλία και η ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων κυβερνιόταν από αυτά. «Οι άνθρωποι μιλούσαν για το τελευταίο μυθιστόρημα του Bellow στα γραφεία τους, στη δουλειά τους. Μπορείς να το φανταστείς αυτό τώρα; Ήταν ένα διαφορετικός κόσμος. Πρέπει να ήταν όμορφο τα να υπάρχει ένας τέτοιος μη περιθωριοποιημένος ρόλος στην κουλτούρα».

Ερ.: Η υπερβολή επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική απεικόνιση;

Απ.: Δεν υπερβάλλω όσο φαίνεται. Σε αυτό το βιβλίο και στο προηγούμενο, κάνω σχεδόν δημοσιογραφία. Έχω κάνει πολλές συνεντεύξεις και έχω σπαταλήσει πολύ χρόνο επισκεπτόμενος διάφορους ιστότοπους. Κάθε σελίδα έχει εκατοντάδες σημειώσεις από κάτω. Υπάρχουν πολλοί συγγραφείς που δεν εγκαταλείπουν τα όριά τους, είτε αυτά είναι το Brooklyn ή η Barcelona, και πιστεύουν πως ο κόσμος είναι δομημένος με ένα καθορισμένο τρόπο. Μα η αλήθεια είναι πως τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα από αυτή τους την προσέγγιση.

Ερ.: Αυτή η λεπτή γραμμή μεταξύ πραγματικότητας και μυθιστορήματος, μεταξύ τεκμηρίωσης και φαντασίας, μεταξύ μη επιστημονικής λογοτεχνίας και λογοτεχνίας εμπνευσμένης από την πραγματικότητα, είναι αυτή που περιγράφει καλύτερα το παρόν;

Απ.: Ανήκω σε μια γενιά συγγραφέων που δεν είναι μετανάστες αλλά παγκόσμιοι συγγραφείς. Είναι σαν κι αυτό που ονόμασε ο Στάλιν «the Jewish cosmopolitan rootlessness», εδώ είναι που είμαστε εμείς.

Ερ.: Το χιούμορ έχει κάποιο αντίκτυπο;

Απ.: Κανείς δεν το παίρνει στα σοβαρά στις ΗΠΑ. Είναι σαν να λες «κοίτα, ένας μπαλαντέρ που τον βοηθάει ο θεός». Στην Αγγλία είναι πιο εκτιμημένο.

Ερ.: Υποστηρίζετε ότι γράφετε για να ψυχαγωγήσετε. Γιατί;

Απ.: Δε θέλω η λογοτεχνία να μετατραπεί και να γίνει σαν την ποίηση που βρίσκεται μες σ΄ένα γκέτο σοφολογιότητας. Δε θέλω να διαβάζεται μόνο από αυτούς που επιχειρούν να γράψουν. Η πειραματική και η σύνθετη λογοτεχνία μου φαίνονται καλές, μα δεν υπάρχει κανένας λόγος να υπερέχουν (των άλλων). Θέλω απλώς το μυθιστόρημα να έχει ενδιαφέρον.   

Άρθρο από τον διαδικτυακό τόπο elpais.com

Μετάφραση: Γιώτα Παναγιώτου